Farklılıklar ve ÇÖZÜM!

Bu sektörde farklı olanlar da oldu elbette.  Bilinçli farklılar mı bilmiyorum. Varan Kargo Tamamı ile tesadüf bir farklılıktır.

Bu kargo işleri benim anlattığım gibi kendi içinde debelenirken, Varan Otobüs firması dosya ve ufak paket taşımaya başladı, adına da “Varan Kargo” dedi. Fiyatlar kargo firmalarının bir tık üstünde. Gelip adresinizden almıyorlar, gönderinizi de alıcısı gelip Varan şubesinden almak zorunda. Yani adresten alma ve adrese teslim maliyetleri sıfır. İşin ilginci taşıma maliyetleri de sıfır çünkü otobüsün bagajına koyuyorlar paketleri. Çok fazla kargo olursa otobüsün arkasına bir römork bağlıyorlar. Otobüs zaten gidiyor gideceği şehre. Hemen hemen sıfır maliyetle inanılmaz paralar kazandılar. Artık otobüs bagajında kargo taşımak yasak. Niye yasak hiç anlayamıyorum. Ajlan, Express Kargoyu otobüs bagajlarında başlatmıştı.

Varan Kargo ne zaman ki “gerçek kargo” (ne demekse?) yapmaya çalışıp diğer kargo şirketlerine benzediyse, zarar edip kapattılar.

Şikayetlere bakınca, Türkiye’de kargo işinin “doğru” yapıldığını söyleyebilmek mümkün değil. Öylesine yanlışlar yapılıyor ki e-ticaret firmaları kendi dağıtım şirketlerini kuruyorlar ve bunun için büyük paralar harcamalarına rağmen “efsane cuma” günlerinden tertemiz çıkamıyorlar.

Bu noktadan sonra çözüm var mı?

Tabi ki var.

Çözüm:

Segmentasyon.

Kargo işi o kadar büyük bir lokma oldu ki, bir kerede ısıracak bir ağız mevcut değil. Parçalara böleceksiniz. Küçük lokmaları doğru ağızlarla ısıracaksınız. Şirketinizi kolayca ısırılabilecek lokmalara böleceksiniz. Hukuki ve mali olarak değil, yönetim açısından böleceksiniz. İlk iş dosya dediğiniz zarfları ayırmak olmalı. Zarfların şehirlerarası taşıması hiçbir şekilde sıkıntı değil. Bu konuda diğer organizasyonlarla iş birliği yapmakta da sıkıntı yok.

Sanayi müşterileriniz tamamı ile ayrı bir organizasyonda yönetilmeli. Onlar, farklı bir hizmet istiyorlar çünkü. Onlar gerçek anlamda “Lojistik Hizmet” istiyorlar. Zarf müşterileri böyle bir hizmet istemiyorlar.

E-Ticaret müşterileri ise bambaşka bir segment. Bambaşka yönetilmeli. E-ticaret kargosunu aldığınızda evrakı ve etiketi müşteri tarafından hazırlanmalı ve kolinin üstünde olmalı. Kolinin üstündeki karekodda hangi kamyona yüklenebileceği yazmalı. Hangi araçla, saat kaçta müşteriye teslim edileceğini hesaplayabilmeniz lazım. Gelen kolilerin sayısının kapasitenizi geçmesi durumunda, yazılım, CEO’nun poposuna elektrik vermeli ve uykusundan uyandırabilmeli. Araç, kurye bulunması lazım.

Şu anda herkesin uyanması lazım artık. Bu sektör bambaşka bir sektör ve bu sektöre para yatıranlar çok büyük paralar kazanacaklar.  Bunun için e-ticaret firmalarının kullanacakları yazılımları siz üretmeli ve onlara bedava vermelisiniz.

7/24 simgesi rüyanıza girmiyorsa, Pazar sabahı, bir adamın sevgilisine bir gül teslim etmeyi taahhüt etmeyi hayal edemiyorsanız, lojistik sektörü artık size göre değil demektir.

Bu sistemleri tepeden yönetebilmek için tek çareniz var: Yazılım.

Şu anda kullandığınız yazılımı çöpe atıp, yepyeni bir yazılım üretmeniz lazım. Kullandığınız barkod sistemini terk edip 4000 karakter depolayabilen karekod sistemlerine geçmeniz gerek. Taşıma evraklarınızı yeniden tasarlamalı, hatta hepsini yok etmelisiniz. Kullandığınız barkod okuma cihazlarını çöpe atmalı, her şeyi mobil uygulamalarla halletmelisiniz. Teslimatta imza almak (zaten almıyorsunuz) bitti artık. Kuryeleriniz bunu anladıkları için imza almadan gidiyorlar. Ama müşterinin, kapının bir fotoğrafını çekebilirler. Hatta müşteriyle selfie bile çekebilirler. (Şaka falan değil!)

Bu devrimi gerçekleştiremezsiniz, yok oluşa evrileceksiniz.

Çözüm var, ama bunları yapabilecek vizyona sahip patronlar ve yöneticiler var mı bilmiyorum.

Kendim için dilediğim şeyi, sizler için de diliyorum.

Tanrı Türkiye’de herkese sipariş verdiğini ertesi gün (daha iyisi gün içinde) teslim almayı nasip eylesin.

Amin.

2001 krizi, umutsuzluğum ve dahiyane bir çözüm

2001 yılının başında bir anayasa fırlatma krizi yaşadık. Her şey tepe taklak oldu. Hiç unutmuyorum, o güne ilk tepkim 3-4 kuruş birikimimi repo yapmak olmuştu. Aracı şirket o akşam bana %840 repo geliri verdi. Ertesi gün işe geldiğimde hep yaptığım gibi dünkü ciroya baktım. Para birimleri değiştiği için yanlış hatırlıyor olabilirim ama 24 milyon gibi bir rakamdı. Ortalama ciromuzu tutturmuştuk gene. Yarım saat sonra finanstan sorumlu ortağımız beni aradı ve bankaların bize tahakkuk ettirdiği günlük faizi söyleyince bir saat boyunca nefes alamadım. Dün için bankalara ödememiz gereken günlük faiz 26 milyondu.

1000 kişi 24 saat, 300 müşteriyle çalışıyorsunuz binlerce koliyi 250 kamyon, kamyonetle taşıyorsunuz, yüzlerce fatura kesip 24 milyon ciro yapıyorsunuz, ve kel, göbekli, üstelik kısa boylu bir banka müdürü size aynı gün için 26 milyon faiz faturası kesiyor.  O taraflarda yanlış bir işler oluyor bence.

Şirket olarak uyguladığımız çok güzel bir prensip vardı. “Ne kadar alacaklı isek o kadar borçlu olacağız.” Şirketin müşterilerden 1 milyon dolar alacağı vardı ve bankalara da 1 milyon dolar borcu. Bankalar hem günlük faizi tahakkuk ettiriyorlar hem de borcumuzu kapatmamızı istiyorlardı.

Yaşar’ın dehasıyla inanılmaz bir operasyon gerçekleştirdik. Dolar fiyatla çalışan müşterilere gittik, ve bir soru sorduk. “100 bin dolar kazanmak ister misiniz?” cevap doğal olarak “evet”ti.

İlk müşterinin aylık cirosu 100 bin dolar civarındaydı, kriz sebebiyle dolar da patlamıştı. Önümüzdeki 6 ay boyunca doları sabitlemeyi teklif ettik. Ama şartımız 6 aylık ciroyu peşin olarak ödemeleriydi. Teminat mektubu istediler. Bizim finansör ortaklar sayesinde teminat mektubunun çıkması 20 dakika sürdü. Biz bu tekliflerle 2 ayda müşterilerimizden 1 milyon dolar topladık ve tüm kredi borçlarımızı kapattık. Bankalar bu işlemden sonra “ne olur bizden kredi alın” diye yalvararak geldiler, üstüne üstlük o beni nefessiz bırakan 26 milyonluk faizlerin de önemli bir bölümünü sildiler.

Sizin buradan çıkarmanız gereken ders: Bankalardan mümkün olduğunca uzak durun. Sadece çok paranız varsa sizi çok severler. Çok paranız varsa… uzak durun bankalardan. Ne gerek var zaten?

CargoTech şimdi nerede diye soranlara bir bilgi vermek lazım.

Cargotech’i her gün defalarca görüyorsunuz. Şimdiki adı CEVA Lojistik. 2001 yılında TNT Lojistik CargoTech Lojistiği satın aldı. Biz de bu satın almadan 3-5 kuruş nasiplendik. Bize güvenen finansör ortaklarımız yaptıkları yatırımın karşılığını aldılar. Allah onlardan razı olsun, kazançlarını da sağlıkla, keyifle harcasınlar, benim açımdan her kuruşu onlara helaldir. Onlar da haklarını bana helal etsinler. TNT lojistik, Koç Holding ve uluslararası TNT Lojistik firmasının %50-50 ortaklığıydı. İki sene sonra Koç Holding hisselerini TNT ye devretti. 2-3 sene sonra CEVA, global olarak TNT lojistiği satın aldı.

Cirosu nedir bilmiyorum, Merak ta etmiyorum aslında, ama bir şeyi biliyorum. Banim yarattığım yazılım ufak tefek değişikliklerle hala aynen kullanılıyor.

İçim cız ediyor öte yandan… Çok gelişebilirdi bu yazılım diye…

Biliyorum ki her şey olacağına varıyor.

İlk Barkod, ilk internet ve ilk Proof of Delivery

2 yıl sonunda dönebilir hale gelmiştik. Bizim kafamızda kırk tilki dolaşmaya devam ediyordu. Şube sayımız az olduğu için tüm bölge ve şube müdürlerimizin her an tepesindeydik. Bu arada programı DOS ortamından kurtarıp Windows ortamına taşımıştık. Kazanıp harcayacağımız paralara kıyıp Dolphin barkod okuyucu terminaller aldık. Güzin hanım ve İGE Elektronik’te kocaman bir selam hak ediyor bu noktada.   Artık her kolimizin üstünde takip kolaylığı sağlayan bir barkod etiket vardı. Buna 1997 yılında başladık, 1999 dan önce tamamlamıştık. Her şubemizde Xerox marka (3ü bir arada) yazıcı-tarayıcı-faks makinelerimiz vardı. Kuryelerimiz teslimatı yaptıklarında, şubeye döndüklerinde teslimat belgesini Xerox makinada taratıyor ve dokümanı internete yükleyebiliyorlardı. Müşterilerimiz görsel tasarımı bir felaket olan web sitemize girdikleri zaman teslimat evrakını resmen görebiliyorlardı! Bunu yaptığımızda sene 1997-1998 di. Kargo şirketlerinin sayfalarında tarihçe bölümüne girdiğinizde bakın. 2000-Türkiye de ilk barkod terminal kullanımı başladı. diye yazıyor.

Güzin hanım şahittir neyin ne zaman yapıldığına…

Başka bir komiklik daha var. Biz bu işe başladık. Müşteri sayımız inanılmaz artıyor. Ajlan, Express Kargo’da fırtınalar estirdi. Hemen barkod düzenine geçildi. Çok basit bir detay bütün bu geçişin içine sıçtı. (Özür dilerim ama, durumu anlatmak için başka bir fiil yok!)

O zamanlar sadece nokta vuruşlu yazıcı kullanıyoruz. DOS ortamından bu yazıcılara bir şey bastırırken, “print” diyoruz nokta vuruşlu yazıcı da print dediğimiz karakterleri basıyor. Windows ortamında ise durum çok farklı. Print dediğimiz anda Windows karakter basmıyor, resim basıyor. Normal olarak DOS ta 15 saniyede bastığınız bir faturayı Windows resim olarak bastığı için bir faturanın basılması 3-4 dakikayı buluyor. İlk canlıya geçtikleri akşamı ben Express Kargo’nun bir şube sekreterinden seneler sonra dinledim. O şube her akşam 300 fatura kesen bir şube.  300 faturanın basılması bu durumda yaklaşık 1000 dakika sürecek. 1000 dakika demek 16-17 saat demek. Fatura basılmaya zaten saat 16:00 dan önce başlanamıyor. Faturaların basılması sabaha anca biter. Sonra da barkodlar basılacak. Oysa Aktarma merkezinde tüm araçların 12:00 da çıkması lazım. Express Kargo İstanbul o gece darmadağın olmuş. Doğal olarak ta ertesi gün tüm Türkiye dağılmış.

Bakın böyle miş mış diye anlatıyorum ama sanmayın ki, bunların hepsini sonradan duydum. Kargocuların bir lafı vardır. Derler ki, “Kargoyu laf taşıdığımız kadar süratli taşısaydık, patronun serveti Bill Gates’in servetini üçe katlardı.” Bill Gates’i ben uydurdum ama laf kargocuların lafıdır. Kargo camiası her an her şeyi bilir. İşin sıkıntısı: Bilmeyenler uydururlar. Usta kargocu gerçek dedikodu ve yalan dedikoduyu derhal ayırt edebilir! Kargo Takip Sema da buradan kocaman bir selamı hak ediyor.

Dağıttım gene konuyu, 3-5 ay sonra toparladılar fatura basım işini. Ben gene bu işin sırrını vereyim. Nokta vuruşlu yazıcı kullanacaksanız, önce basacaklarınızı bir txt dosyasına basın, sonra programınızın içinden DOS print komutunu kullanın. En doğru nasihat şu olur gençlere. Yazdığınız programı ofisinizde test etmeyin. En azından iş yükü ortalama bir şubeye gidip test edin. Yemiş olduğunuz boku orada tadar ve gerekli düzeltmeleri yaparsınız.

Bütün bu olaylar oldukça bizim ciromuz artıyordu. Müşteri şikayetleri oldukça hep üstüne gittik. Düzeltmeye çalıştık hatalarımızı. Müşteri hizmetleri departmanı bu prensipten hiç ayrılmadı. Hiç işimiz olmamasına rağmen dost hatırına Ankara’dan İstanbul’a piyano taşıdık. Gerçi yeniden akort edilmesinin faturası bizim taşıma fiyatımızın 3 katıydı ama olsun. Müşteriden teşekkür almayı başarabildik. Bir pazar gecesi bir dostumuzun ricası Atatürk hava limanına bir araç göndermemize ve o aracın direk Isparta’ya gidişini tetikledi, söylendiğine göre taşıdığımız ilaç bir çocuğun hayatını kurtardı ama o teslimat yapılırken biz bütün ortaklar fosur fosur uyuyorduk. Çalışanlarımız her zaman bize inandı, Onlara hiç yalan söylemedik. Sadece kargoları değil bizi de sırtlarında taşıdılar ve bugün bunları size anlatabiliyorsam, onların güzel kalpleri ve emekleri sayesindedir. Hepsinin yolları, bahtları açık olsun, üzerlerinde bir hakkım varsa dibine kadar helal olsun. Umarım onlar da haklarını bana ve arkadaşlarıma helal ederler.